Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
sobota, 07 lipca 2012

Bytom jest cudowny. W ostatnich latach du穎 豉twiej mo積a podziwia jego urod, poniewa z roku na rok remontowanych jest coraz wi璚ej kamienic. Okres od 2006 roku to szcz窷liwy czas dla bytomskiej star闚ki, poniewa jej rewitalizacja znacznie przy酥ieszy豉. G堯wn przyczyn jest wybudowanie Agory, ale tak瞠 zmiana zasad sprzeda篡 miejskich kamienic, kt鏎e wymusi造 na nabywcach szybkie przeprowadzenie remontu i wyeliminowa造 spekulant闚. Poni瞠j przedstawiam kolejn porcj zdj耩 naszego pi瘯nego Bytomia:

Ul. Gliwicka:

Kamienice przy Gliwickiej i Dzieci Lwowskich

Zrewitalizowana ul. Gliwicka w Bytomiu

Ulica Gliwicka w centrum Bytomia

Poprzednia cz窷 - ul. Dworcowa i Rycerska >>>

czwartek, 05 lipca 2012

Kilka dni temu hucznie obchodzono 90. rocznic przy陰czenia cz窷ci G鏎nego 奸御ka do II Rzeczypospolitej. Natomiast wczoraj po cichu min窸o 90 lat od powrotu Bytomia we w豉danie niemieckie. Dok豉dnie 4 lipca 1922 roku w atmosferze 鈍i皻a do miasta wkroczy豉 2. i 3. Kompania 5. Pu趾u Piechoty ze Szczecina...

Wraz z pocz徠kiem 1920 roku wszed w 篡cie traktat wersalski, zgodnie z kt鏎ym mieszka鎍y g鏎no郵御kich miast mieli zadeklarowa, w jakim pa雟twie chc 篡: w Niemczech, czy Polsce? 21 marca 1921 roku wi瘯szo嗆 bytomian opowiedzia這 si za pozostaniem w granicach Republiki Weimarskiej. Spo鈔鏚 40 091 g這suj帷ych, a 29 890 (72,3%) wskaza這 Niemcy. Trzeba jednak wiedzie, 瞠 w闚czas granice Bytomia obejmowa造 jedynie obecne 字鏚mie軼ie. Dzisiejsze dzielnice by造 samodzielnymi gminami, gdzie - z wyj徠kiem Bobrka - plebiscyt wygra豉 Polska.

Ostateczn decyzj o przynale積o軼i terytorialnej podj窸a jednak Rada Ambasador闚. W Niemczech pozostawiono dzisiejsze 字鏚mie軼ie wraz z Rozbarkiem, Karbiem, Miechowicami, Stolarzowicami, G鏎nikami, Bobrkiem i Szombierkami. Ca豉 reszta obecnych dzielnic znalaz豉 si w Polsce. Doprowadzi這 to do kuriozalnej sytuacji, poniewa granica podzieli豉 gospodarstwa rolne, linie tramwajowe, a nawet chodniki g鏎nicze. Nie trzeba chyba t逝maczy, 瞠 rodzi這 to du瞠 problemy dla mieszka鎍闚.

Mapa Bytomia z 1925 roku

Niemniej w dniu 4 lipca 1922 roku miasto 鈍i皻owa這, co doskonale wida na zachowanych zdj璚iach. Na placu Ko軼iuszki ustawiono wysok na dwa pi皻ra bram tryumfaln, przez kt鏎 przemaszerowali 穎軟ierze Reichswehry. Wita造 ich t逝my wiwatuj帷ych bytomian, machaj帷ych rado郾ie kapeluszami.

Wkroczenie Reichswehry do Bytomia

Historiograf, J霩ef Piernikarczyk tak relacjonowa te wydarzenia:

"Miasto pe軟e ludzi - ale znacznie mniej ni w Katowicach. Idziemy przez ulice dobrze tak nam znane. Przez publiczno嗆 zupe軟ie niemieck przepychaj si 鈍ietnie ubrani, rumiani, wysocy, aroganccy Anglicy. Obracaj帷 laseczkami w r瘯ach spod hardych swych p豉skich czapek patrz z wyzywaj帷ym wyrazem znudzenia na t逝my. Publiczno嗆 te spokojna. Mowy polskiej nie s造cha wcale. Podobno niebezpiecznie jest tu m闚i g這郾o po polsku. Skr璚amy na ul. Gliwick, gdzie stoi hotel Lomnitz, siedziba dawnego Komisariatu Plebiscytowego. Ju nikogo nie ma. W budynku, w kt鏎ym mie軼i這 si kiedy centrum tego, co stanowi這 si喚 polsko軼i na 奸御ku, dzi g逝cho. Drzwi 瞠lazne, wprawione w okresie czas闚 plebiscytowych, dzi stoj otworem. nikt ich nie potrzebuje strzec - ju Niemcy nie b璠 napiera na nie, bo ju za p騧no... Jeszcze dzi, gdy ju sztandar niemiecki wisi nad dworcem bytomskim, Niemcy w Bytomiu pokazuj sobie t niez這mn twierdz naszego ducha."

Z kolei dr Arthur Riedel tak opisywa ten dzie:

"Akordy rado軼i drga造 we wszystkich sercach. Sko鎍zy造 si czasy cierpie, w kt鏎ych do鈍iadczano samowoli francuskich oddzia堯w a w nocy zamach闚 powsta鎍zych. Za nami jest czas, gdy francuska kawaleria z go陰 broni zaatakowa豉 bezbronny t逝m... gdy Francuzi celowali w okna dom闚 a karabiny maszynowe na czo貪ach straszy造 przechodni闚, gdy krew bytomian plami豉 ulice. Teraz zn闚 mog造 rozbrzmiewa niemieckie pie郾i, zn闚 mog造 powiewa niemieckie chor庵wie, kt鏎e przez dwa i p馧 roku musia造 pozostawa w ukryciu. Takiego dnia wsp鏊nej, najg喚bszej rado軼i nasze miasto rodzinne nie prze篡wa這 nigdy dot康. W oddzia豉ch wojsk i policji pozdrawiano wys豉nnik闚 niemieckiej ojczyzny."

Od tego momentu Bytom sta si oczkiem w g這wie niemieckich w豉dz. Miasto "wcinaj帷e" si w terytorium Polski mia這 niezwykle du瞠 znaczenie propagandowe. Rzesza za jego pomoc stara豉 si demonstrowa swoj wielko嗆. W ten sam spos鏏 Polska pos逝篡豉 si Katowicami. W skutek rywalizacji dw鏂h kraj闚 oba miasta prze篡wa造 lata bardzo dynamicznego rozwoju, podczas kt鏎ych powsta這 wiele spektakularnych obiekt闚. W Bytomiu m.in. Muzeum G鏎no郵御kie, kino Gloria, dworzec kolejowy, p造walnia kryta oraz ca貫 kwarta造 zabudowy mieszkalnej, a w Katowicach drapacz chmur i Muzeum 奸御kie.

Po 23 burzliwych latach niemiecki Beuthen sta si polskim Bytomiem...

***
Cytaty pochodz z ksi捫ki "Historia Bytomia 1254 - 2000" autorstwa Jana Drabiny.

wtorek, 03 lipca 2012


[Stary cmentarz 篡dowski wg Beuthen O/S, Berlin 1929, s. 48]

W 1932 roku tygodnik Oberschlesien im bild (G鏎ny 奸御ki w obrazach) wybra na zdj璚ie dnia widok starego cmentarza 篡dowskiego na dawnych wa豉ch miejskich Bytomia.


[Stary cmentarz 篡dowski wg Oberschlesien im Bild, 1932, nr 50, s. 8]

Kilka lat p騧niej rozpocz窸y si prze郵adowania ludno軼i 篡dowskiej, a w 1939 roku miasto „wykupi這” teren starego cmentarza. Ostatecznie zlikwidowano go na pocz徠ku lat sze嗆dziesi徠ych XX wieku. Dzi pozosta這 po nim tylko kilka archiwalnych zdj耩 i kilkana軼ie macew przeniesionych na „nowy” cmentarz 篡dowski przy ulicy Piekarskiej.


[Stary cmentarz 篡dowski ok. 1955 r., wg J.Drabina, Historia Bytomia, Bytom 2010, s. 362]

Kr鏒ka historia.
Cmentarz za這篡 w 1732 roku Izrael B鐬m, na terenie podarowanym przez Lazarusa Henckel von Donnersmarcka. Cmentarz usytuowany by tu za murami miejskimi w pobli簑 bramy Gliwickiej. Do dzisiaj w tym miejscu znajduje si skarpa – pozosta這嗆 dawnej suchej fosy. W po這wie XIX wieku dokupiono dalszy teren, powi瘯szaj帷 jego obszar do 0,26 hektara.



Brama ogrodzenie od Kaiserstra絽 (obecnie ulica Piast闚 Bytomskich) zaprojektowaw 1866 roku Goldstein.

Przy Kaiserstra絽, na p馧noc od cmentarza znajdowa si tak瞠 dom przedpogrzebowy.Po wyznaczeniu nowego cmentarza (przy ulicy Piekarskiej) w 1866 roku liczba poch闚k闚 tutaj znacznie zmala豉, a ostatni odby si w 1897 roku. Nigdy nie dokonano tutaj ekshumacji - dlatego dla ortodoksyjnych 篡d闚 miejsce to wci捫 pozostaje cmentarzem.


[Macewy ze starego cmentarza, na prawej widoczna data 5 Adar 517 roku wg ma貫j rachuby, czyli 25 lutego 1757 r.]

09:08, marek-wojcik-bytom , Zdj璚ia
Link Komentarze (3) »
niedziela, 01 lipca 2012

Bytom jest pi瘯ny! Zawsze tak uwa瘸貫m i nadal tak twierdz. Z kolei w opinii wielu os鏏 jest brzydki, ale wynika to tylko z tego, 瞠 wiele budynk闚 jest zaniedbanych, co nie znaczy, 瞠 nie s 豉dne. Architektura Bytomia jest fantastyczna i na przyk豉dzie wyremontowanych kamienic mo積a przekona si, jaki tkwi tu potencja pi瘯na. Aby to udowodni, rozpoczynam na blogu cykl fotograficzny, przedstawiaj帷y zadbane zak徠ki miasta. Czas zacz望!

Ul. Dworcowa:

Ulica Dworcowa

Deptak w Bytomiu

Ul. Rycerska:

Ulica Rycerska w Bytomiu

To na razie niewielka pr鏏ka. Ci庵 dalszy nast徙i... :)

pi徠ek, 29 czerwca 2012

Znajomy z blogu: http://bryla.gazetadom.pl/blogi/art1900 nades豉 mi zapomniany, a jak瞠 wa積y dla historii naszego miasta tekst: „Bytom – projekt rewaloryzacji centrum” pochodz帷y z miesi璚znika „Architektura” nr 11 z roku 1975 (s. 355-357). Tekst ods豉nia wiele zapomnianych aspekt闚 najnowszej historii Bytomia oraz mentalno嗆 闚czesnych 鈔odowisk architektonicznych. Jego znajomo嗆 wydaje mi si na tyle wa積a, 瞠 przytocz tutaj jego obszerne fragmenty i towarzysz帷e mu ilustracje - wraz z w豉snymi uszczypliwymi komentarzami, za kt鏎e z g鏎y przepraszam.

Autor tekstu – Andrzej Gli雟ki – we wst瘼ie pisze:

Bytom jest bodaj najstarszym miastem G鏎no郵御kiego Okr璕u Przemys這wego. O powstaniu miasta zadecydowa造 czynniki najzwyklejsze: warunki fizjograficzne, po這瞠nie na skrzy穎waniu szlak闚 komunikacyjnych i handlowych oraz, co jest najistotniejsze, miejscowe bogactwa naturalne - z這瘸 w璕la kamiennego i rud cynku. Powstanie miasta 鈔edniowiecznego na terenie obecnego 鈔鏚mie軼ia przypuszczalnie przypada na wiek XII.

W rzeczywisto軼i cynk zacz皻o wykorzystywa w Europie dopiero w XVII wieku, a najstarszy przekaz o wydobyciu w璕la kamiennego na G鏎nym 奸御ku (Murcki) pochodzi z 1657 roku. Miasto na obecnym miejscu by這 lokowane w XIII wieku. Wst瘼 ujawnia wi璚 brak wiedzy autora nie tylko w zakresie historii Bytomia, ale tak瞠 historii techniki. Mo瞠 to tym bardziej irytowa, 瞠 tekst utrzymany jest w tonie kategorycznym i autorytatywnym.

Dalsza histori oraz stan obecny (rok 1975) Bytomia Gli雟ki podsumowuje:

Losy miasta w okresie mi璠zywojennym oraz tu po wojnie nie by造 pewne. Dochodzi豉 do tego niezbyt szcz窷liwa dzia豉lno嗆 ludzi odpowiedzialnych za kszta速 przestrzenny miasta i jego wyraz architektoniczny. (…) A miasto t皻ni這 i t皻ni 篡ciem - 187 tys. mieszka鎍闚, 97 tys. zatrudnionych, rozbudowuj帷y si przemys, wzrastaj帷a rola miasta jako o鈔odka centralnego p馧nocnego rejonu GOP — wszystko to wymaga這 szybkich decyzji. Pierwszym optymistycznym symptomem zmian by這 og這szenie przez Towarzystwo Urbanist闚 Polskich w roku 1972, na zlecenie prezydium MRN w Bytomiu, konkursu otwartego studialnego na opracowanie koncepcji zagospodarowania przestrzennego 鈔鏚mie軼ia.

Ta nies豉wna decyzja Miejskiej Rady Narodowej w Bytomiu z 26 pa寮ziernika 1972 roku wywo豉豉 entuzjazm biur architektonicznych. Liczy造 one, 瞠 zostan dostrze穎ne w konkursie co oczywi軼ie wi您a這 si z presti瞠m i korzy軼iami materialnymi. Nic w tym z貫go, gdyby projektanci podeszli do swojej pracy w spos鏏 rzetelny, oparli go na wiedzy i do鈍iadczeniu, a projekty powsta造 z my郵 o rzeczywistych potrzebach mieszka鎍闚. Tak jednak nie by這.



Przypomnijmy dalszy fragment tekstu z „Architektury”:

Na konkurs wp造n窸y 53 prace. S康 konkursowy nie podj掖 jednoznacznej decyzji — przyzna 3 r闚norz璠ne nagrody zespo這m: z Opola, Krakowa i Warszawy. W zasadzie wszystkie prace charakteryzowa造 si lokalizowaniem centrum prostopadle do osi wsch鏚-zach鏚 w powi您aniu z dworcem PKP i PKS. W opracowaniach zwraca這 uwag: poszanowanie historycznego uk豉du urbanistycznego Starego Miasta z tendencja do wydobycia jego 鈔edniowiecznego zarysu, nieliczenie si z zabudow XIX-wieczn, przeskalowanie nowych za這瞠 w stosunku do istniej帷ego miasta i niepreferowanie rozwoju centrum w kierunku zachodnim.

Nieliczenie si z historyczn zabudow by這 cech charakterystyczne dla architekt闚 z 53 zespo堯w! Dzi napawa nas to trwog, a Gli雟ki, wr璚z przeciwnie, w tej sytuacji pozostawa optymist:

Drugim optymistycznym symptomem zmian by這 to, 瞠 projekty nie posz造 do lamusa. W roku 1973, po rezygnacji zespo逝 opolskiego i krakowskiego, opracowanie planu szczeg馧owego zagospodarowania przestrzennego 鈔鏚mie軼ia miasta powierzono zespo這wi warszawskiemu.(...) Podj瘭i si (oni) zadania przywr鏂enia jego zabytkowego uk豉du i powi您ania go z g堯wn osi kompozycyjna centrum. (…) Najwi璚ej w徠pliwo軼i budzi mo瞠 wyburzenie bloku mi璠zy placem Ko軼iuszki i ulica Jainty. Autorzy planu zdecydowali si na to i chyba s逝sznie. Pomijaj帷 ma貫 warto軼i architektoniczne tego bloku, „zatka” on naturalne przedpole dawnego miasta. Cho musz przyzna, 瞠 decyzja ta wywo逝je mieszane uczucia zar闚no z uwagi na oryginalny, wytworzony przypadkowo, kszta速 placu Ko軼iuszki, jak i na ca趾owite rozerwanie naros貫j tkanki miejskiej. Stworzenie jednak nowego placu — forum miasta pozwala nie tylko na ods這ni璚ie kszta速u 鈔edniowiecznego, lecz r闚nie na p造nne po陰czenie Starego Miasta z zasadniczym nowym centrum og鏊nomiejskim — zespo貫m trzech dom闚 towarowych.

Niewiarygodne, ale autor uwa瘸, 瞠 poprzez wybudowanie betonowych klock闚 ods這ni kszta速 鈔edniowiecznego miasta. Klocki mia造 si璕a daleko na zach鏚, planowano bowiem tak瞠 wybudowa je w miejscu s康u i wiezienia. To akurat nie dziwi. 1981 roku prokuratorka bada豉 spraw wyburzenia „kwarta逝”, wi璚 ch耩 pozbycia si tych budynk闚 鈍iadczy o dalekowzroczno軼i warszawskich urbanist闚.



Na szcz窷cie dla Bytomia, ta radosna tw鏎czo嗆 nie zosta豉 w pe軟i doceniona i zaakceptowana co oczywi軼ie zasmuci這 piewc betonowych potwor闚, kt鏎y w dalszej cz窷ci artyku逝 napisa:

Przyznam si, 瞠 ogl康aj帷 prace zaprezentowane przez zespo造 Inwestprojektu (dwie z Katowic i jedna z Gliwic) rozczarowa貫m si. (…) W okre郵one dzia趾i „wt這czono” kubatur bez ogl康ania si na otoczenie. Stad wszystkie opracowania cechuje jedno — obco嗆 w stosunku do otoczenia, pretensjonalno嗆 bry i agresywno嗆 elewacji.

I w tym miejscu powinien by koniec historii optymistycznej, bo na razie nie wida dalszych pozytywnych dzia豉. W豉dze miejskie Bytomia, konsekwentnie realizuj帷e podstawowe zadania, zleci造 w tym roku trzem zespo這m opracowanie por闚nawcze (bo trudno je nazwa konkursem) koncepcji urbanistyczno-architektonicznej fragmentu centrum obejmuj帷ego obszar najbardziej dyskusyjny — cz窷 placu P. Maciejewskiej a po istniej帷y budynek s康u.

Domy郵am si, 瞠 projektanci z Inwestprojektu nie nale瞠li do kr璕u towarzysko-zawodowego Andrzeja Gli雟kiego, dlatego ten ostro krytykuje ich koncepcj:

W rozmowie z architektem miejskim i g堯wnym projektantem planu szczeg馧owego pad這 sformu這wanie: ,,W przedstawionych pracach nie ma w og鏊e architektury”. A wi璚 co dalej? Architekt miejski jest pesymist. Rozumiem to — miasto potrzebuje jak najszybciej realizacji, zbyt d逝go czeka這 na decyzj.

Oczywi軼ie miasto nie potrzebowa這 tych koszmarnych i nieekonomicznych projekt闚, zale瘸這 na tym biurom projektowe, szczeg鏊nie tym preferowane przez Gli雟kiego:

Ale z drugiej strony, czy wybranie z trzech z造ch (lub s豉bych) jednego projektu do dalszego opracowania jest s逝szne? Decyzja wyburzenia XIX-wiecznego bloku by豉 bardzo trudna, kto podejmie takie ryzyko w przysz這軼i? Moim zdaniem, a瞠by nie zaprzepa軼i cennych warto軼i osi庵ni皻ych dot康, nale瘸這by jednak zorganizowa konkurs zamkni皻y, a nawet otwarty - bo dyskusja nad tym fragmentem miasta mo瞠 naprawd przypomina burz, jaka rozp皻a豉 si po likwidacji hal paryskich.

W taki spos鏏 przepychali si tak zwani urbani軼i sprzed czterdziestu lat. Paradoksalnie dzi瘯i tej szarpaninie termin wyburze by odk豉dany i ostatecznie w 1979 roku destrukcji uleg tylko (!) kwarta mi璠zy pl. Ko軼iuszki i ulica Jainty. Czterdzie軼i lat temu ma豉 grupa lobbyst闚 kieruj帷a si ch璚i stosunkowo skromnego zysku by豉 w stanie zniszczy spora cz窷 Bytomia. Co pa雟twu to przypomina?

Bytom – hasie, szk這, bele co – to jednak blog z natury optymistyczny, wierz wi璚 瞠 nauczeni do鈍iadczeniami z 1979 i 2011 roku bytomianie do kolejnych takich pomys堯w nie dopuszcz.

1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 28