poniedzia貫k, 09 lipca 2012

Kruchty do ko軼io豉 Wniebowzi璚ia Naj鈍i皻szej Marii Panny to miejsca gdzie czas si zatrzyma. Mo積a usi捷 przy po逝dniowym wej軼iu i zapomnie o III Rzeczpospolitej, Polsce Ludowej, Trzeciej Rzeszy, Republice Weimarskiej, Cesarstwie Niemieckim, Kr鏊estwie Prus. Zapomnie o w璕lu i stali, elektryczno軼i, a nawet internecie. Cofn望 si daleko do XVI wieku, a mo瞠 i dalej. Dzi przypatrzmy si mniej znanemu portalowi p馧nocnemu, Jest on r闚nie ciekawy, a tematyka zdobi帷ych go rze嬌y stanowi nierozwi您an do dzi zagadk.

Renesansowy portal profilowany przez wa趾i i wkl瘰ki zamkni皻y jest 逝kiem p馧okr庵造m. Po bokach zdobi go dwa pilastry. W g鏎nej cz窷 trzon闚 obu pilastr闚 znalaz造 si postacie: po prawej kobiety w turbanie, z mieczem odci皻a g這wa – to Judyta lub wed逝g innych Herodiada; po lewej – rycerza w zbroi.

Ponad pilastrami i odcinkami belkowania widzimy o wiele wi瘯sze p豉skorze嬌y. Po prawej stronie brodat posta we w這siennicy wskazuj帷a palcem na ksi璕, na kt鏎ej widnieje baranek z krzy瞠m. Baranek to oczywi軼ie Baranek Bo篡 – symboliczne wyobra瞠nie ofiary Chrystusa, a posta we w這siennicy to Jan Chrzciciel.

Po drugiej stronie znalaz這 si wyobra瞠nie r闚nie skomplikowane co i zagadkowe. To k喚bowisko twarzy i r彗. Doczeka這 si ono kilku interpretacji, ale 瘸dna z nich nie by豉 na tyle przekonuj帷a, by zako鎍zy dyskusj. Na p豉skorze嬌ie przedstawiono trzy twarze ro積ej wielko軼i, trzy d這nie oraz w篹a.

Najwi瘯sza g這wa przedstawiona jest po stronie lewej, jest zaokr庵lona jak ksi篹yc w pe軟i – i mo瞠 to by personifikacj tego cia豉 niebieskiego.

字edniej wielko軼i m瘰ka g這wa po prawej stronie ma fantazyjn brod i w御y oraz r闚nie oryginalne nakrycie g這wy (czapk lub he軛) opadaj帷e a na oczy. Z瑿y tej postaci s mocno zaci郾i皻e, jak mo積a si domy郵a z b鏊u lub wysi趾u. St鎩 i broda wskazuj, 瞠 jest to posta o orientalnym pochodzeniu.

Po鈔odku znalaz豉 si najmniejsza g堯wka – lalki, dziewczynki lub m這dej kobiety. Wok馧 niej wyrze嬌iono rami w szerokim bufiastym r瘯awie, a poni瞠j druga r瘯a trzymaj帷a co w rodzaju p璠zla.Trzecia r瘯a, a w zasadzie jedynie koniuszki palc闚 – wy豉niaj si za g這w brodacza – obok wida szyszk, a poni瞠j w篹a. Czy jest to zesp馧 maszkaron闚, maj帷ych tylko zdobi portal i intrygowa ogl康aj帷ego, czy raczej postacie te nawi您uj do jakie opowie軼i z biblii?

Ksi康z J霩ef Szafranek (Schaffranek) widzia tutaj proroka Jeremiasza (brodacz), Izrael (ma豉 g堯wka) oraz wschodnie imperia mu zagra瘸j帷e (wielka okr庵豉 g這wa). Bibliotekarz z Goerlitz, Johann Carl Otto Jancke sugerowa – 瞠 brodacz to Nehemiasz. Ja zastanawia貫m si czy brodata g這wa z zaci郾i皻ymi z瑿ami nie jest odci皻 g這w Holofernesa. Czytelnikowi proponuj samodzielnie zmierzy si z zagadk p馧nocnego portalu ko軼io豉 Mariackiego.

sobota, 07 lipca 2012

Bytom jest cudowny. W ostatnich latach du穎 豉twiej mo積a podziwia jego urod, poniewa z roku na rok remontowanych jest coraz wi璚ej kamienic. Okres od 2006 roku to szcz窷liwy czas dla bytomskiej star闚ki, poniewa jej rewitalizacja znacznie przy酥ieszy豉. G堯wn przyczyn jest wybudowanie Agory, ale tak瞠 zmiana zasad sprzeda篡 miejskich kamienic, kt鏎e wymusi造 na nabywcach szybkie przeprowadzenie remontu i wyeliminowa造 spekulant闚. Poni瞠j przedstawiam kolejn porcj zdj耩 naszego pi瘯nego Bytomia:

Ul. Gliwicka:

Kamienice przy Gliwickiej i Dzieci Lwowskich

Zrewitalizowana ul. Gliwicka w Bytomiu

Ulica Gliwicka w centrum Bytomia

Poprzednia cz窷 - ul. Dworcowa i Rycerska >>>

czwartek, 05 lipca 2012

Kilka dni temu hucznie obchodzono 90. rocznic przy陰czenia cz窷ci G鏎nego 奸御ka do II Rzeczypospolitej. Natomiast wczoraj po cichu min窸o 90 lat od powrotu Bytomia we w豉danie niemieckie. Dok豉dnie 4 lipca 1922 roku w atmosferze 鈍i皻a do miasta wkroczy豉 2. i 3. Kompania 5. Pu趾u Piechoty ze Szczecina...

Wraz z pocz徠kiem 1920 roku wszed w 篡cie traktat wersalski, zgodnie z kt鏎ym mieszka鎍y g鏎no郵御kich miast mieli zadeklarowa, w jakim pa雟twie chc 篡: w Niemczech, czy Polsce? 21 marca 1921 roku wi瘯szo嗆 bytomian opowiedzia這 si za pozostaniem w granicach Republiki Weimarskiej. Spo鈔鏚 40 091 g這suj帷ych, a 29 890 (72,3%) wskaza這 Niemcy. Trzeba jednak wiedzie, 瞠 w闚czas granice Bytomia obejmowa造 jedynie obecne 字鏚mie軼ie. Dzisiejsze dzielnice by造 samodzielnymi gminami, gdzie - z wyj徠kiem Bobrka - plebiscyt wygra豉 Polska.

Ostateczn decyzj o przynale積o軼i terytorialnej podj窸a jednak Rada Ambasador闚. W Niemczech pozostawiono dzisiejsze 字鏚mie軼ie wraz z Rozbarkiem, Karbiem, Miechowicami, Stolarzowicami, G鏎nikami, Bobrkiem i Szombierkami. Ca豉 reszta obecnych dzielnic znalaz豉 si w Polsce. Doprowadzi這 to do kuriozalnej sytuacji, poniewa granica podzieli豉 gospodarstwa rolne, linie tramwajowe, a nawet chodniki g鏎nicze. Nie trzeba chyba t逝maczy, 瞠 rodzi這 to du瞠 problemy dla mieszka鎍闚.

Mapa Bytomia z 1925 roku

Niemniej w dniu 4 lipca 1922 roku miasto 鈍i皻owa這, co doskonale wida na zachowanych zdj璚iach. Na placu Ko軼iuszki ustawiono wysok na dwa pi皻ra bram tryumfaln, przez kt鏎 przemaszerowali 穎軟ierze Reichswehry. Wita造 ich t逝my wiwatuj帷ych bytomian, machaj帷ych rado郾ie kapeluszami.

Wkroczenie Reichswehry do Bytomia

Historiograf, J霩ef Piernikarczyk tak relacjonowa te wydarzenia:

"Miasto pe軟e ludzi - ale znacznie mniej ni w Katowicach. Idziemy przez ulice dobrze tak nam znane. Przez publiczno嗆 zupe軟ie niemieck przepychaj si 鈍ietnie ubrani, rumiani, wysocy, aroganccy Anglicy. Obracaj帷 laseczkami w r瘯ach spod hardych swych p豉skich czapek patrz z wyzywaj帷ym wyrazem znudzenia na t逝my. Publiczno嗆 te spokojna. Mowy polskiej nie s造cha wcale. Podobno niebezpiecznie jest tu m闚i g這郾o po polsku. Skr璚amy na ul. Gliwick, gdzie stoi hotel Lomnitz, siedziba dawnego Komisariatu Plebiscytowego. Ju nikogo nie ma. W budynku, w kt鏎ym mie軼i這 si kiedy centrum tego, co stanowi這 si喚 polsko軼i na 奸御ku, dzi g逝cho. Drzwi 瞠lazne, wprawione w okresie czas闚 plebiscytowych, dzi stoj otworem. nikt ich nie potrzebuje strzec - ju Niemcy nie b璠 napiera na nie, bo ju za p騧no... Jeszcze dzi, gdy ju sztandar niemiecki wisi nad dworcem bytomskim, Niemcy w Bytomiu pokazuj sobie t niez這mn twierdz naszego ducha."

Z kolei dr Arthur Riedel tak opisywa ten dzie:

"Akordy rado軼i drga造 we wszystkich sercach. Sko鎍zy造 si czasy cierpie, w kt鏎ych do鈍iadczano samowoli francuskich oddzia堯w a w nocy zamach闚 powsta鎍zych. Za nami jest czas, gdy francuska kawaleria z go陰 broni zaatakowa豉 bezbronny t逝m... gdy Francuzi celowali w okna dom闚 a karabiny maszynowe na czo貪ach straszy造 przechodni闚, gdy krew bytomian plami豉 ulice. Teraz zn闚 mog造 rozbrzmiewa niemieckie pie郾i, zn闚 mog造 powiewa niemieckie chor庵wie, kt鏎e przez dwa i p馧 roku musia造 pozostawa w ukryciu. Takiego dnia wsp鏊nej, najg喚bszej rado軼i nasze miasto rodzinne nie prze篡wa這 nigdy dot康. W oddzia豉ch wojsk i policji pozdrawiano wys豉nnik闚 niemieckiej ojczyzny."

Od tego momentu Bytom sta si oczkiem w g這wie niemieckich w豉dz. Miasto "wcinaj帷e" si w terytorium Polski mia這 niezwykle du瞠 znaczenie propagandowe. Rzesza za jego pomoc stara豉 si demonstrowa swoj wielko嗆. W ten sam spos鏏 Polska pos逝篡豉 si Katowicami. W skutek rywalizacji dw鏂h kraj闚 oba miasta prze篡wa造 lata bardzo dynamicznego rozwoju, podczas kt鏎ych powsta這 wiele spektakularnych obiekt闚. W Bytomiu m.in. Muzeum G鏎no郵御kie, kino Gloria, dworzec kolejowy, p造walnia kryta oraz ca貫 kwarta造 zabudowy mieszkalnej, a w Katowicach drapacz chmur i Muzeum 奸御kie.

Po 23 burzliwych latach niemiecki Beuthen sta si polskim Bytomiem...

***
Cytaty pochodz z ksi捫ki "Historia Bytomia 1254 - 2000" autorstwa Jana Drabiny.

wtorek, 03 lipca 2012


[Stary cmentarz 篡dowski wg Beuthen O/S, Berlin 1929, s. 48]

W 1932 roku tygodnik Oberschlesien im bild (G鏎ny 奸御ki w obrazach) wybra na zdj璚ie dnia widok starego cmentarza 篡dowskiego na dawnych wa豉ch miejskich Bytomia.


[Stary cmentarz 篡dowski wg Oberschlesien im Bild, 1932, nr 50, s. 8]

Kilka lat p騧niej rozpocz窸y si prze郵adowania ludno軼i 篡dowskiej, a w 1939 roku miasto „wykupi這” teren starego cmentarza. Ostatecznie zlikwidowano go na pocz徠ku lat sze嗆dziesi徠ych XX wieku. Dzi pozosta這 po nim tylko kilka archiwalnych zdj耩 i kilkana軼ie macew przeniesionych na „nowy” cmentarz 篡dowski przy ulicy Piekarskiej.


[Stary cmentarz 篡dowski ok. 1955 r., wg J.Drabina, Historia Bytomia, Bytom 2010, s. 362]

Kr鏒ka historia.
Cmentarz za這篡 w 1732 roku Izrael B鐬m, na terenie podarowanym przez Lazarusa Henckel von Donnersmarcka. Cmentarz usytuowany by tu za murami miejskimi w pobli簑 bramy Gliwickiej. Do dzisiaj w tym miejscu znajduje si skarpa – pozosta這嗆 dawnej suchej fosy. W po這wie XIX wieku dokupiono dalszy teren, powi瘯szaj帷 jego obszar do 0,26 hektara.



Brama ogrodzenie od Kaiserstra絽 (obecnie ulica Piast闚 Bytomskich) zaprojektowaw 1866 roku Goldstein.

Przy Kaiserstra絽, na p馧noc od cmentarza znajdowa si tak瞠 dom przedpogrzebowy.Po wyznaczeniu nowego cmentarza (przy ulicy Piekarskiej) w 1866 roku liczba poch闚k闚 tutaj znacznie zmala豉, a ostatni odby si w 1897 roku. Nigdy nie dokonano tutaj ekshumacji - dlatego dla ortodoksyjnych 篡d闚 miejsce to wci捫 pozostaje cmentarzem.


[Macewy ze starego cmentarza, na prawej widoczna data 5 Adar 517 roku wg ma貫j rachuby, czyli 25 lutego 1757 r.]

09:08, marek-wojcik-bytom , Zdj璚ia
Link Komentarze (4) »
niedziela, 01 lipca 2012

Bytom jest pi瘯ny! Zawsze tak uwa瘸貫m i nadal tak twierdz. Z kolei w opinii wielu os鏏 jest brzydki, ale wynika to tylko z tego, 瞠 wiele budynk闚 jest zaniedbanych, co nie znaczy, 瞠 nie s 豉dne. Architektura Bytomia jest fantastyczna i na przyk豉dzie wyremontowanych kamienic mo積a przekona si, jaki tkwi tu potencja pi瘯na. Aby to udowodni, rozpoczynam na blogu cykl fotograficzny, przedstawiaj帷y zadbane zak徠ki miasta. Czas zacz望!

Ul. Dworcowa:

Ulica Dworcowa

Deptak w Bytomiu

Ul. Rycerska:

Ulica Rycerska w Bytomiu

To na razie niewielka pr鏏ka. Ci庵 dalszy nast徙i... :)

1 , 2 , 3 , 4 , 5 ... 28